Thialf-goud zonder glans: Waarom de winnaar van de 10 kilometer mogelijk thuisblijft

Wie volgende week in een kolkend Thialf als eerste over de streep komt op de 10.000 meter, kan zijn koffers voor Milaan nog niet definitief pakken. Ondanks een overwinning tijdens het olympisch kwalificatietoernooi (OKT) hangt een ticket voor de Winterspelen aan een zijden draadje. De KNSB heeft de kille cijfers laten spreken: op de langste afstanden bij de mannen wordt in februari simpelweg de minste kans op Nederlands eremetaal gedicht.

De kille logica van de 'Selectievolgorde'

Het lot van de Nederlandse schaatsers ligt dit jaar niet alleen in hun benen, maar ook in een wiskundig datamodel. Omdat Nederland slechts negen mannen en negen vrouwen mag afvaardigen naar de Spelen in Italië, terwijl er op de individuele afstanden zestien startbewijzen te verdelen zijn, moet er onvermijdelijk worden gestreept. Om dit proces eerlijk en strategisch te laten verlopen, presenteerde de schaatsbond vrijdag de 'selectievolgorde'.

Deze ranglijst is een rangschikking van één tot en met vijftien, waarbij elke plek een specifieke 'waarde' vertegenwoordigt. De basis voor deze lijst is simpel maar hard: waar is de kans op een gouden medaille het grootst? Door de resultaten van de afgelopen twee wereldbekerseizoenen en het vorige WK Afstanden door een computer te jagen, heeft de bond een hiërarchie bepaald die de koers naar Milaan dicteert.

Crisis op de lange adem

Voor de Nederlandse stayers is de uitslag van die berekening pijnlijk. Waar de 5 en 10 kilometer decennialang het koningsnummer van de Nederlandse schaatssport waren, is de realiteit nu anders. Dit seizoen slaagden de Nederlandse mannen er in vier wereldbekers geen enkele keer in om op het podium te eindigen op de lange afstanden.

Dit heeft grote gevolgen voor de tabel. Hoewel de winnaar van de 5.000 meter op het OKT met een zesde plek in de selectievolgorde nog vrij veilig zit, bungelen de overige tickets voor de stayers onderaan de lijst. Technisch directeur Remy de Wit ziet de bui al hangen: "Bij de mannen kan de puzzel héél ingewikkeld worden. Het is reëel dat veel mannen zich maar op één afstand plaatsen. En dan hebben wij als selectiecommissie een grote uitdaging."

Zelfs een scenario waarbij Nederland slechts één schaatser afvaardigt voor de 10 kilometer is niet ondenkbaar. "Theoretisch kan dat. Maar we gebruiken het liefst alle startplekken," aldus De Wit.

Tactiek boven traditie

Opvallend is dat de massastart bij de mannen de absolute nummer één-positie inneemt. Dit is een strategische keuze van bondscoach Rintje Ritsma, die hiermee direct één specialist kan aanwijzen die verzekerd is van zijn reis naar Milaan. Bij de vrouwen is de situatie minder precair; daar volgt de lijst de logische volgorde van de eerste, tweede en derde plekken op de afstanden. Alleen de vrouwen die als derde eindigen op de 1.000 en 1.500 meter moeten vrezen dat de limiet van negen schaatssters is bereikt voordat zij aan de beurt zijn.

Het spook van Peking

De KNSB houdt traditiegetrouw een slag om de arm met drie aanwijsplekken per sekse voor calamiteiten of tactische keuzes voor de ploegenachtervolging. Dat dit systeem genadeloos kan zijn, bleek vier jaar geleden. Toen kregen Sven Kramer en Marcel Bosker de voorkeur voor de ploegenachtervolging, wat ten koste ging van sprinters die zich op eigen kracht via de tabel hadden geplaatst.

De strijd om de felbegeerde tickets barst los op Tweede Kerstdag. Terwijl de rest van Nederland aan het kerstdiner zit, trappen de vrouwen af met de 1.000 meter en moeten de mannen direct aan de bak op de 5 kilometer. Het worden vijf dagen van rekenen, hopen en keihard schaatsen in Heerenveen.

TV-Gids Olympisch Kwalificatietoernooi

Niets missen van het OKT? De NOS zit er bovenop met live-uitzendingen op NPO 1. Het startschot op vrijdag 26 december klinkt om 14:45 uur. In het daaropvolgende weekend verschuift de aanvangstijd naar 17:10 uur op zaterdag en 16:15 uur op zondag. De apotheose op maandag en de finaledag op dinsdag zijn respectievelijk vanaf 17:50 uur en 17:25 uur te volgen.

Let op: odds kunnen onderhevig zijn aan veranderingen