De VAR is inmiddels niet meer weg te denken uit het hedendaagse voetbal, maar wat is de VAR nou eigenlijk en hoe werkt deze precies? In dit artikel leggen wij het uit.
VAR staat voor 'Video Assistant Referee' en maakt het kort gezegd mogelijk om videobeelden van bepaalde incidenten op het veld extra te laten beoordelen door de hoofdscheidsrechter of door het VAR-team.
De VAR bestaat uit een team van drie mensen, die samen de beslissingen van de hoofdscheidsrechter kunnen herzien. Dit doen zij door het bekijken van videobeelden van de relevante gebeurtenissen.
Het VAR-team bestaat uit een hoofdscheidsrechter, meestal een huidige of voormalige scheidsrechter, zijn assistent en een replay-operator. Ze bevinden zich in een video-operatiekamer met daarin verschillende monitoren, waarop verschillende camerahoeken van de betreffende situatie worden weergeven.
De VAR kan ingezet worden om vier verschillende typen beslissingen van de scheidsrechter op het veld opnieuw te beoordelen:
- goals en de daaraan voorafgaande overtredingen
- rode kaarten
- sancties
- verkeerde speler krijgt een kaart
In sommige situaties kan een door de hoofdscheidsrechter genomen beslissing worden teruggedraaid. Van belang is dan wel dat het om een "duidelijke fout" gaat.
Meestal wordt het proces op twee manieren gestart: Het VAR-team kan zelfstandig een herziening aanbevelen, of de hoofdscheidsrechter kan een herziening aanvragen nadat hij een beslissing heeft genomen, die hij nader beoordeeld wil zien worden.
Als de VAR zelfstandig besluit dat er een overduidelijke fout is gemaakt, stelt deze de hoofdscheidsrechter op de hoogte. Vervolgens heeft de scheidsrechter op het veld drie mogelijkheden:
- De beslissing kan onmiddellijk ongedaan gemaakt worden op basis van het advies van de VAR
- De oorspronkelijke beslissing blijft staan
- De scheidsrechter bekijkt het incident zelf op een monitor aan de zijkant van het veld
Hoe werkt de VAR precies?
- Wanneer er een incident plaatsvindt op het veld, licht de scheidsrechter de VAR in of omgekeerd om het incident aan de hand van videobeelden opnieuw te bekijken.
- De video van het betreffende incident wordt dan bestudeerd door de VAR, die de hoofdscheidsrechter via de headset vervolgens laat weten wat er op de beelden te zien is.
- Er wordt een beslissing of actie genomen. Let op! Voordat de er een beslissing genomen wordt, heeft de scheidsrechter de mogelijkheid de videobeelden aan de zijkant van het veld zelf bekijken. Hij of zij kan vervolgens het advies van de VAR eventueel volgen en passende maatregelen nemen.
Wanneer mag de VAR worden ingezet?
Zoals hierboven al beschreven, zijn er vier standaardsituaties waarin VAR kan worden ingezet. Mogelijke fouten buiten het strafschopgebied behoren daar niet bij, tenzij ze in de aanloop naar een doelpunt of een penaltybeslissing zijn gebeurt of met een rode kaart kunnen worden bestraft.
Meestal zal de scheidsrechter de VAR informeren dat er een incident nader moet worden bekeken en beoordeeld. De VAR kan de scheidsrechter echter ook adviseren een incident te beoordelen. De VAR heeft echter slechts een adviserende rol, en dus kan de scheidsrechter zelf de keuze maken of hij het VAR-advies opvolgt of negeert.
De scheids hoeft een beslissing niet te controleren, ook niet als de VAR dat aanraadt. Tenzij er een "duidelijke fout" in de oorspronkelijke beslissing zit, kan deze niet worden teruggedraaid.
Hoe beoordeelt de VAR incidenten?
Het VAR-team zal de scheidsrechter informeren dat er een duidelijke fout is gemaakt waarvoor de official de beelden niet hoeft te bekijken (bijv. wanneer een speler zich duidelijk in buitenspelpositie bevond toen een doelpunt werd gescoord) of er zal een beoordeling op het veld plaatsvinden waarbij het VAR-team de scheidsrechter adviseert om de beelden op de monitor op het veld te bekijken (bijv. wanneer een dubieuze overtreding van het aanvallende team zou kunnen zijn begaan in de aanloop naar een doelpunt).
Wat als er een besluit wordt teruggedraaid?
Het VAR-team zal de beelden bestuderen en de scheidsrechter via een oortje op de hoogte brengen van hun bevindingen. Als dit gebeurt, zal de scheidsrechter de spelers op de hoogte brengen door naar zijn oor te wijzen of door het officiële VAR-reviewsignaal te geven om aan te geven dat een beslissing wordt herzien.
Hij of zij kan dan het incident aan de zijkant van het veld bekijken of de VAR-informatie accepteren en de nodige actie ondernemen.
Hoe weten spelers en fans wanneer er een beslissing wordt herzien?
De scheidsrechter op het veld zal zoals gewoonlijk een teken geven voor de beslissing of een rechthoek maken met zijn handen om aan te geven dat er een herziening op het veld is of dat de oorspronkelijke beslissing is gewijzigd. De beslissing wordt dan ook getoond op schermen in het stadion om de toeschouwers op de hoogte te brengen van de uiteindelijke beslissin
Hoe ver kan de VAR terugkijken?
Na een incident kan het VAR-team tussenbeide komen tot het moment dat de wedstrijd wordt hervat. Als er bijvoorbeeld een incident wordt gezien door de VAR en de bal gaat uit, dan moeten de VAR communiceren met de scheidsrechter om het spel op dat moment te stoppen totdat het is afgehandeld. Als dit niet gebeurt en het spel kan hervatten, kan de beslissing niet meer ongedaan worden
Welke Nederlandse competities gebruiken de VAR?
Momenteel maakt alleen de Eredivisie gebruik van de VAR. Deze wordt sinds het seizoen 2018/2019 ingezet in de reguliere competitie en sinds het seizoen 2016/2017 in het bekertornooi.
VAR technische termen & afkortingen:
Al kent de VAR haar oorsprong in Nederland, toch staat deze bol van de Engelse vaktermen. Hieronder vindt je overzicht van de meest belangrijke:
VAR (Video Assistant Referee; de belangrijkste video official wiens hoofdverantwoordelijkheid het is om alle te beoordelen incidenten te controleren en een on-field review aan te bevelen wanneer er mogelijk een duidelijke en voor de hand liggende fout is opgetreden).
Controle (Proces waarbij de VAR automatisch alle te herziene beslissingen controleert).
Duidelijke en voor de hand liggende fout (Mate die nodig is om een beslissing op het veld ongedaan te maken).
OFR (On-Field Review; een herzieningsproces dat plaatsvindt na de aanbeveling van de VAR).
RO (Replay Operator; niet-scheidsrechter officials die de video officials assisteren bij het managen van de uitzending en het vinden van de beste hoeken voor replays).
RRA (Referee Review Area; het gebied waarin een on-field review wordt uitgevoerd).
AVAR (Assistent VAR; official die de VAR assisteert door live actie op het veld te bekijken terwijl de VAR een 'check' of 'review' uitvoert.
Video official (Categorie wedstrijdofficial, naast on-field officials).
VOR (Video Operation Room; de ruimte waarin het VAR-team zich bevindt - in Nederland bevindt de VAR zich in Zeist, waar de KNVB gevestigd is).
Let op: odds kunnen onderhevig zijn aan veranderingen
